Samengesteld gezin? Voorkom problemen bij een nalatenschap

“Dat regelen we later wel…”

Het is een uitspraak die we vaak horen. Toch kunnen juist bij samengestelde gezinnen problemen ontstaan als er niets is vastgelegd over de verdeling van de nalatenschap.

Stel: een man en een vrouw wonen samen of zijn getrouwd. Beiden hebben kinderen uit een eerdere relatie en samen hebben zij ook een kind. Alles is binnen het gezin goed geregeld, totdat een van beiden onverwacht overlijdt.

Veel mensen denken dat de achterblijvende partner automatisch alles krijgt en dat daarmee alles goed is geregeld. De praktijk kan echter anders uitpakken.

Wat gebeurt er zonder testament?

Als partners getrouwd zijn en er geen testament is opgesteld, geldt in beginsel de wettelijke verdeling. De langstlevende echtgenoot krijgt de bezittingen en schulden van de nalatenschap. De kinderen krijgen ieder een geldvordering op de langstlevende echtgenoot. Deze vordering is normaal gesproken pas op een later moment opeisbaar.

In een samengesteld gezin kan deze regeling tot onzekerheid of spanning leiden. De kinderen uit de eerdere relatie van de overleden ouder hebben namelijk andere belangen dan de langstlevende partner en de andere kinderen binnen het gezin.

De kinderen willen graag de zekerheid dat hun erfdeel uiteindelijk daadwerkelijk bij hen terechtkomt. De langstlevende partner moet ondertussen voldoende financiële ruimte houden om in de woning te blijven wonen en de kosten van levensonderhoud en eventuele zorg te kunnen betalen.

Een voorbeeld uit de praktijk

Jan en Maria zijn getrouwd.

• Jan heeft twee kinderen uit een eerdere relatie.
• Maria heeft één dochter uit een eerdere relatie.
• Samen hebben Jan en Maria één zoon.

Jan overlijdt als eerste. Omdat er geen testament is opgesteld, geldt in beginsel de wettelijke verdeling. Maria krijgt de bezittingen en schulden uit de nalatenschap van Jan. De twee kinderen van Jan en de gezamenlijke zoon krijgen ieder een geldvordering op Maria.

De dochter van Maria is geen kind van Jan en is daarom geen erfgenaam van Jan.

Maria hertrouwt niet en blijft na het overlijden van Jan alleen. Toch kan haar financiële situatie in de loop van de jaren veranderen. Zij kan bijvoorbeeld geld nodig hebben voor haar levensonderhoud, onderhoud aan de woning, aanpassingen aan de woning of zorgkosten.

Na het overlijden van Maria moeten eerst de openstaande vorderingen van de kinderen van Jan worden beoordeeld en afgewikkeld. Tegelijkertijd hebben de erfgenamen van Maria recht op hun deel van haar nalatenschap.

Als hierover tijdens het leven van Maria geen goede administratie is bijgehouden, kunnen vragen ontstaan:

• Hoe hoog zijn de vorderingen van de kinderen van Jan?
• Is over deze vorderingen rente verschuldigd?
• Welke bezittingen kwamen oorspronkelijk uit de nalatenschap van Jan?
• Welke bezittingen waren van Maria zelf?
• Is er nog voldoende vermogen om de vorderingen te voldoen?
• Hoe moet de woning worden gewaardeerd en verdeeld?
• Krijgt ieder kind uiteindelijk wat Jan en Maria voor ogen hadden?

Het ontbreken van duidelijke afspraken kan hierdoor leiden tot verschillende verwachtingen en spanningen tussen de kinderen. Dat is juist in een periode van verdriet en rouw bijzonder vervelend.

En wat als Jan en Maria alleen samenwonen?

Voor samenwoners kunnen de gevolgen nog groter zijn. Samenwoners zijn namelijk niet automatisch elkaars erfgenaam. Dat geldt ook als zij al jarenlang samenleven of samen een kind hebben.

Als Jan en Maria niet getrouwd zijn en geen testament hebben, erft Maria niet automatisch van Jan. De kinderen van Jan zijn dan in beginsel zijn erfgenamen. Dit kan grote gevolgen hebben voor bijvoorbeeld de woning, de bankrekeningen en andere bezittingen.

Een samenlevingscontract kan belangrijke afspraken bevatten over gezamenlijke bezittingen en kosten, maar maakt partners niet automatisch tot erfgenamen van elkaar. Daarvoor is een testament nodig.

Wat kan er in een testament worden geregeld?

Met een goed testament kunnen veel problemen en onduidelijkheden worden voorkomen. Afhankelijk van de persoonlijke situatie kan bijvoorbeeld worden gedacht aan:

• bescherming van de langstlevende partner;
• bescherming van de kinderen uit eerdere relaties;
• een duidelijke verdeling tussen de verschillende kinderen;
• afspraken over de woning en andere belangrijke bezittingen;
• het vastleggen van de rente over de vorderingen van de kinderen;
• het bepalen wanneer de vorderingen opeisbaar worden;
• het aanwijzen van een executeur die de nalatenschap afwikkelt;
• het opnemen van een bewind voor jonge of kwetsbare erfgenamen;

De keuzes die je maakt in je testament kunnen ook van invloed zijn op de erfbelasting die betaald moet worden

Juist bij samengestelde gezinnen is maatwerk belangrijk. Een regeling die voor het ene gezin goed werkt, kan bij een ander gezin juist ongewenste gevolgen hebben.

Voorkomen is beter dan genezen

Bij de afwikkeling van een nalatenschap ontstaan conflicten lang niet altijd door onwil. Vaak hebben de betrokkenen simpelweg verschillende verwachtingen.

De langstlevende partner denkt bijvoorbeeld dat alles goed is geregeld, terwijl de kinderen verwachten dat zij recht hebben op bepaalde bezittingen of op directe uitbetaling van hun erfdeel. Ook kan achteraf onduidelijkheid bestaan over wat de overledene precies heeft gewild.

Door tijdig stil te staan bij de gezinssituatie en passende afspraken vast te leggen, kunnen veel onzekerheid, emotionele spanningen en kosten worden voorkomen.

Wij helpen u graag

Heeft u een samengesteld gezin, bent u hertrouwd of woont u samen met een partner die kinderen uit een eerdere relatie heeft? Dan is het verstandig om uw situatie regelmatig te laten beoordelen.

Wij denken graag met u mee over de fiscale en financiële gevolgen van een testament, huwelijkse voorwaarden of een samenlevingscontract. Ook kunnen wij u begeleiden bij de administratieve en fiscale afwikkeling van een nalatenschap en de aangifte erfbelasting.

Een goed gesprek en duidelijke afspraken vandaag kunnen veel problemen voor uw partner en kinderen voorkomen. Neem gerust contact met ons op. Wij helpen u graag verder.